Yapay zekâ aramalarında görünürlük, bir hukuk bürosunun internet sitesindeki bilgilendirici içeriğin ChatGPT, Gemini, Claude, Perplexity ve Google'ın Yapay Zekâ Özetleri gibi sistemler tarafından kaynak olarak gösterilmesi demektir. Klasik SEO sıralamayı hedefler; burada hedef, üretilen cevabın içinde adınızın ve sitenizin geçmesidir.
Bu ayrım avukatlar için teknik bir ayrıntı değil. Türkiye'de avukatlık, reklam yapılamayan bir meslek. Ücretli reklam kapalıyken bulunabilir olmanın yolu, arama sistemlerinin güvenip alıntıladığı içerikten geçiyor. Aşağıda önce tablonun ne kadar değiştiğine, sonra Türkiye Barolar Birliği (TBB) kurallarının çizdiği sınıra, en sonda da bu sınırın içinde atılabilecek somut adımlara bakıyoruz.
Arama davranışı ne kadar değişti?
Değişimin ölçeği tahmin meselesi değil, ölçülen bir şey. Üç veri noktası tabloyu özetliyor:
- Aramaların %68'i tıklamasız bitiyor. SparkToro'nun Similarweb tıklama akışı verisiyle yaptığı ve Haziran 2026'da yayımladığı çalışmaya göre, 2026'nın ilk dört ayında ABD'de Google aramalarının %68,01'i hiçbir siteye tıklama olmadan sonlandı. Aynı oran 2024'te %60,45'ti.
- Yapay Zekâ Özetleri çıkınca tıklama yarıya iniyor. Aynı çalışma, Yapay Zekâ Özetlerinin aramaların %20'sinden fazlasında göründüğünü ve göründüklerinde tıklama oranının yaklaşık %60 düştüğünü ortaya koyuyor.
- Sohbet arayüzleri artık niş değil. OpenAI'nin Şubat 2026'da paylaştığı verilere göre ChatGPT'nin haftalık kullanıcı sayısı 900 milyona ulaştı; bir yıl önce bu sayı 400 milyondu.
Bu üç veriyi birlikte okuyunca ortaya çıkan tablo şu: müvekkil adayının sorusu artık çoğu zaman bir sonuç listesiyle değil, hazır bir cevapla karşılanıyor. O cevabın içinde kimin adı geçiyorsa görünür olan da o oluyor.
Bir müvekkil adayı bugün nasıl arıyor?
Eskiden "Bodrum boşanma avukatı" yazılıp çıkan listeden ilk birkaç sonuca bakılırdı. Bugün aynı kişi çoğu zaman şunu yazıyor: "Eşim anlaşmalı boşanmayı kabul etmiyor, nasıl bir yol izlemeliyim?" Bu, liste isteyen bir sorgu değil; açıklama isteyen bir soru. Yapay zekâ sistemleri de buna bir liste değil, bir metin üretip altına kaynak koyarak yanıt veriyor.
Dolayısıyla görünürlük artık "hangi kelimede kaçıncı sıradayım" sorusundan, "bu soruyu birisi sorduğunda benim yazdığım açıklama alıntılanıyor mu" sorusuna kaydı.
Klasik SEO ile yapay zekâ görünürlüğü arasındaki fark nedir?
İkisi birbirinin alternatifi değil; ikincisi birincinin üzerine kuruluyor. Yine de hedefleri ve başarı ölçütleri farklı:
- Hedef: Klasik SEO'da amaç sonuç listesinde üst sırada yer almak. Yapay zekâ görünürlüğünde amaç, üretilen cevabın içinde kaynak olarak anılmak.
- Ölçü birimi: Klasik SEO sayfayı sıralar; yapay zekâ sistemleri paragrafı alıntılar. Bu yüzden her bölümün kendi başına anlamlı olması gerekir.
- Başarı göstergesi: Klasik SEO'da tıklama ve sıralama; burada anılma sıklığı ve anıldığınız bağlamın doğruluğu.
- Kazandıran şey: Klasik SEO'da bağlantı profili ve alan adı otoritesi ağır basar; yapay zekâ görünürlüğünde içeriğin yapısı, kaynak göstermesi ve güncelliği öne çıkar.
- İşe yaramayan şey: Anahtar kelime tekrarı klasik aramada etkisiz; üretken sistemlerde ise doğrudan geri tepiyor.
Pratik sonuç: iyi bir teknik SEO altyapısı hâlâ ön koşul. Site taranamıyorsa, yavaşsa veya mobilde bozuksa hiçbir yapay zekâ sistemi o içeriği kullanamaz. Ama bu altyapının üzerine, cevap verilebilir biçimde yazılmış içerik gelmezse de yalnızca "bulunabilir" olmakla kalınır, "alıntılanabilir" olunmaz.
Avukatlar için bu neden ayrı bir konu?
Çünkü diğer sektörlerin elindeki en hızlı kaldıraç avukatlarda yok: ücretli reklam. TBB Reklam Yasağı Yönetmeliği'nin 9 Ağustos 2024'te Resmî Gazete'de yayımlanan değişikliğiyle güncellenen 7. maddesi, avukatların internet ortamında ücretli reklam vermesini ve reklam bedeli almasını açıkça yasaklıyor. Aynı madde, kendi sitesine veya başka sitelere yönlendiren kısayol bağlantılarının kullanılmasını da kapsıyor.
Aynı değişiklik, denetim tarafını da sertleştirdi: 12. maddede önceki uyarı yazısı gönderme uygulaması kaldırıldı. Artık doğrudan soruşturma açılıp savunma isteniyor, tekrar eden ihlaller tekerrür sayılıyor.
Sonuç şu: reklam veremeyen bir meslek grubunun elinde, kurallara uygun kalarak bulunabilir olmanın pratikte tek yolu, gerçekten bilgilendirici içerik üretmek ve o içeriğin arama sistemlerince anlaşılabilir biçimde yapılandırılmış olması. Yapay zekâ aramaları bu açıdan avukatlar için dezavantaj değil; reklam bütçesinin belirleyici olmadığı, içeriğin niteliğinin öne çıktığı bir alan.
Dikkat edilmesi gereken ince çizgi
Yönetmeliğin 7. maddesi, genel ve soyut bilgilerin iş elde etmek amacıyla kamuya sunulmasını da yasaklıyor. Bu, "avukat blog yazamaz" demek değil; ama içeriğin kurgusu önemli demek. Okuyucuyu bilgilendiren bir metinle, bilgilendirme kılığında müvekkil toplamayı hedefleyen bir metin arasındaki fark, hem üsluptan hem de yapıdan okunuyor.
Pratik ölçüt şu olabilir: yazının sonunda okuyucu "konuyu anladım" diyorsa bilgilendirmedir; "bu büroyu aramalıyım" hissiyle bırakılıyorsa reklam sınırına yaklaşılmıştır. Her somut durumun değerlendirmesi nihayetinde avukatın kendi sorumluluğunda ve tereddüt hâlinde bağlı olunan baroya danışmak en güvenli yol. Yönetmeliğin internet sitesine ilişkin hükümlerini madde madde ele aldığımız ayrı bir yazımız var.
Yapay zekâ sistemleri hangi içeriği kaynak gösteriyor?
Bu soru artık tahmine değil, akademik ölçüme dayanıyor. Princeton Üniversitesi ve IIT Delhi araştırmacılarının ACM SIGKDD 2024 konferansında sunduğu GEO: Generative Engine Optimization çalışması, 10.000 sorgudan oluşan bir ölçüm setiyle hangi içerik özelliklerinin kaynak gösterilme oranını artırdığını test etti.
Çalışmanın en belirgin bulgusu şu: kaynak göstermek, ilgili kaynaklardan alıntı yapmak ve istatistik kullanmak, içeriğin kaynak olarak gösterilme oranını %40'ın üzerinde artırıyor. Buna karşılık anahtar kelime tekrarına dayanan klasik taktikler bu ortamda işe yaramıyor.
Hukuk içeriği için bu bulgu fazlasıyla uygun. Çünkü bir avukatın zaten yapması gereken şey ile yapay zekâ sistemlerinin ödüllendirdiği şey burada örtüşüyor:
- Kanun maddesini yazmak. "Boşanma davası açılabilir" yerine "Türk Medeni Kanunu m.166 uyarınca evlilik birliğinin temelinden sarsılması hâlinde…" demek.
- Karara atıf yapmak. Daire, esas ve karar numarası ile tarih belirtmek.
- Süreleri ve usulü net vermek. Hak düşürücü süreler, zamanaşımı, itiraz süreleri.
- Koşullu dili korumak. "…hâlinde", "somut olayın özelliklerine göre" gibi ifadeler hem hukuken doğru hem de kesin vaat içermediği için güvenli.
Yani mesleki doğruluk ile arama görünürlüğü burada birbiriyle çelişmiyor, aynı yöne çalışıyor.
TBB sınırları içinde ne yapılabilir, ne yapılamaz?
Yapay zekâ görünürlüğü çalışmasının kural içinde kalan kısmı oldukça geniş. Sınırın hangi tarafında durduğunuz, tekniğin kendisinden çok içeriğin amacına ve dilinize bağlı.
Kural içinde kalan çalışmalar
- Künyenin eksiksiz ve tutarlı olması. Ad, soyad, bağlı olunan baro, sicil numarası, büro adresi, iletişim bilgisi. Yapay zekâ sistemleri bir kişiyi ancak tutarlı biçimde tanımlanmışsa doğru tanıyor.
- Çalışma alanlarının tarafsız dille anlatılması. "Uzman" iddiası yerine hangi işlerin yapıldığının sayılması.
- Soru-cevap biçiminde bilgilendirici içerik. İnsanların gerçekten sorduğu soruların başlık yapılması.
- Yapısal veri (schema.org) eklenmesi. Attorney, LegalService ve FAQPage şemaları, sitenin ne olduğunu makinelere açıkça söyler.
- Yapay zekâ botlarının robots.txt üzerinden engellenmemesi. GPTBot, ClaudeBot, PerplexityBot ve Google-Extended engelliyse o sistem sizi kaynak gösteremez.
- İçeriğin güncel tutulması ve güncelleme tarihinin görünür olması. Mevzuat değişiyor; eski bilgi hem mesleki hem görünürlük açısından risk.
Sınırın dışında kalanlar
- Ücretli reklam ve sponsorlu içerik. Arama motoru reklamı, sosyal medya reklamı, ücretli dizin ve tanıtım bağlantıları.
- Sonuç ve başarı vaadi. "Davanızı kazandırıyoruz", "tazminatınızı alıyoruz", yüzdeli başarı iddiaları.
- Üstünlük ve karşılaştırma ifadeleri. "Bölgenin en iyi avukatı", "lider hukuk bürosu".
- Belgelenmemiş uzmanlık iddiası. Uzmanlık ancak belgeye dayanıyorsa belirtilebilir.
- Müvekkil yorumu, referans ve dava sonucu paylaşımı. Yıldızlı değerlendirmeler ve "mutlu müvekkil" sayıları dâhil.
- Ücret, indirim ve kampanya bilgisi. "İlk görüşme ücretsiz" ifadesi hem ücret bilgisi hem iş elde etme çağrısı olduğu için özellikle riskli.
Yapısal veri eklerken de dikkat gerekiyor: şemaya aggregateRating, review veya priceRange alanları eklenmesi, sayfada görünmese bile yönetmelik ihlali doğurabilir. Şema, künye ve hizmet kapsamıyla sınırlı tutulmalı.
Somut adımlar: nereden başlamalı?
- Mevcut durumu ölçün. ChatGPT, Gemini ve Perplexity'ye kendi çalışma alanınızla ilgili 10-15 gerçek soru sorun. Cevaplarda hangi siteler kaynak gösteriliyor? Adınız geçiyor mu?
- Botların açık olduğunu doğrulayın. Sitenizin robots.txt dosyasında yapay zekâ botlarını engelleyen bir satır varsa, o sistemlerde görünmeniz teknik olarak mümkün değil.
- Künyeyi netleştirin. Baro, sicil numarası ve adres bilgisi sitenin her sayfasından erişilebilir olsun; farklı platformlarda aynı biçimde yazılsın.
- İçeriği soru başlıklarıyla yeniden düzenleyin. "Hizmetlerimiz" yerine "Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?" gibi, insanların gerçekten yazdığı sorular.
- Her cevabın ilk cümlesini kendi başına anlamlı yazın. Yapay zekâ sistemleri sayfayı değil, paragrafı alıntılıyor. İlk cümle tanım niteliğinde olmalı.
- Kaynak gösterin. Kanun maddesi, karar bilgisi, resmî kaynak bağlantısı. Ölçülen en yüksek getirili adım bu.
- Yapısal veri ekleyin. Attorney/LegalService künye şeması ve sık sorulan sorular için FAQPage.
- Düzenli aralıklarla güncelleyin ve ölçün. Aynı soruları üç ayda bir tekrar sorup değişimi kaydedin.
Sık sorulan sorular
Yapay zekâ görünürlüğü çalışması TBB reklam yasağına aykırı mı?
Tekniğin kendisi aykırı değil. Aykırılık doğuran şey, içeriğin amacı ve dili. Künyeyi netleştirmek, yapısal veri eklemek ve bilgilendirici içerik üretmek yönetmeliğin izin verdiği alanda kalır. Ücretli reklam vermek, sonuç vaat etmek veya müvekkil yorumu yayımlamak ise kalmaz.
Yapay zekâ sistemlerinde ilk sırada çıkmak garanti edilebilir mi?
Hayır. Bu sistemlerin kaynak seçimi kapalı ve sürekli değişen modellere dayanıyor; hiçbir hizmet sağlayıcı dürüstçe böyle bir garanti veremez. Ölçülebilir olan şey, içeriğin kaynak gösterilmeye uygun hâle getirilip getirilmediği ve zaman içindeki değişim.
Küçük bir büronun büyük bürolarla yarışma şansı var mı?
Klasik aramaya kıyasla daha fazla. Yapay zekâ sistemleri kaynak seçerken alan adı otoritesinden çok içeriğin yapısına ve doğruluğuna bakıyor; GEO çalışmasının bulguları da düşük görünürlüklü kaynakların iyileşmeden orantısız biçimde fayda gördüğünü gösteriyor. Dar bir çalışma alanında derinlemesine ve doğru yazılmış içerik, geniş ama yüzeysel içeriğe göre avantajlı olabiliyor.
İçerik üretmek için yapay zekâ kullanmak sakıncalı mı?
Taslak çıkarmak için kullanılabilir; ancak hukuki doğruluk denetimi avukatın sorumluluğunda. Denetlenmemiş yapay zekâ metinlerinde uydurma karar ve madde numarası görülebiliyor. Yanlış bir atıf hem mesleki sorun hem de görünürlük açısından geri tepen bir hata.
Ne kadar sürede sonuç görülür?
Değişkenlik yüksek. İçeriğin taranması, indekslenmesi ve modellerin bunu kullanmaya başlaması aylar alabiliyor. Gerçekçi yaklaşım, bunu kampanya değil sürekli bakış açısıyla ele almak ve düzenli ölçmek.
Özet
Arama, sonuç listesinden cevaba doğru kaydı. Aramaların üçte ikisinden fazlası tıklamasız bitiyor ve yapay zekâ özetleri göründüğünde tıklama oranı yarıya iniyor. Reklam veremeyen bir meslek için bu, kaybedilen bir kanal değil; kuralların izin verdiği tek kanalın — doğru yapılandırılmış, kaynaklı, dürüst bilgilendirmenin — daha da belirleyici hâle gelmesi demek.
İyi haber şu ki bu çalışmanın gerektirdiği şeyle mesleğin gerektirdiği şey aynı: doğru bilgi, açık kaynak, abartısız dil. Bu çerçevede yürüttüğümüz çalışmanın kapsamını paketler sayfasında görebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye niteliğinde değildir. Mevzuat değişebilir; uygulamaya ilişkin değerlendirme her somut olayın kendi koşullarına ve bağlı olunan baronun görüşüne göre yapılmalıdır.
Kaynaklar
- SparkToro & Similarweb, "Google zero-click searches reach 68% in early 2026", Haziran 2026 — Search Engine Land
- Aggarwal, Murahari, Rajpurohit, Kalyan, Narasimhan, Deshpande, "GEO: Generative Engine Optimization", ACM SIGKDD 2024 — arXiv:2311.09735
- Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliği'nde Değişiklik, 9 Ağustos 2024 tarihli Resmî Gazete — Türkiye Barolar Birliği
